Page 140 - Demo

Wall Street,24 tetor 1929, \ marta e zez%u00eb\p%u00ebr ekonomin%u00eb amerikane3t%u00eb rikthehej gradualisht si prodhues bujq%u00ebsor dhe industrial, duke sjell%u00eb d%u00ebme t%u00eb m%u00ebdha p%u00ebr ekonomin%u00eb amerikane. Fillimisht, hyri n%u00eb kriz%u00eb ekonomia bujq%u00ebsore. Me rritjen e prodhimit bujq%u00ebsor n%u00eb Evrop%u00eb, pas luft%u00ebs ra k%u00ebrkesa p%u00ebr prodhime amerikane. Kjo pati pasoja shum%u00eb t%u00eb r%u00ebnda p%u00ebr ekonomin%u00eb bujq%u00ebsore amerikane. Fermer%u00ebt nuk ishin n%u00eb gjendje t%u2019i paguanin k%u00ebstet bankare dhe nuk blinin dot m%u00eb makineri bujq%u00ebsore, duke humbur shpesh tok%u00ebn dhe t%u00eb ardhurat. Industria po ashtu u godit nga kriza e superprodhimit. Sasi t%u00eb m%u00ebdha produktesh nuk u shit%u00ebn, sepse ra k%u00ebrkesa. Kriza u pasua nga r%u00ebnia e k%u00ebrkes%u00ebs dhe r%u00ebnia e %u00e7mimeve t%u00eb produkteve bujq%u00ebsore dhe industriale. Kjo situat%u00eb %u00e7oi n%u00eb falimentimin e nj%u00eb numri t%u00eb madh nd%u00ebrmarrjesh dhe bankash dhe trembi t%u00eb gjith%u00eb ata q%u00eb kishin bler%u00eb aksione me kursimet e tyre, shumica e t%u00eb cil%u00ebve u p%u00ebrpoq%u00ebn t%u2019i shitnin aksionet q%u00eb zot%u00ebronin, nga frika se do t%u00eb humbnin gjith%u00e7ka, duke nisur k%u00ebshtu nj%u00eb proces negativ n%u00eb zinxhir.R%u00ebnia e Burs%u00ebs s%u00eb Nju-Jorkut dhe Depresioni i MadhKriza ekonomike, q%u00eb njihet edhe si Depresioni i Madh, filloi me r%u00ebnien e burs%u00ebs dhe kriz%u00ebn financiare. %u00c7mimet e aksioneve n%u00eb burs%u00eb u rrit%u00ebn p%u00ebr shkak t%u00eb zhvillimit ekonomik, por edhe p%u00ebr shkak t%u00eb spekulator%u00ebve. Kur filluan shenjat e para t%u00eb kriz%u00ebs n%u00eb bujq%u00ebsi dhe n%u00eb industri, shum%u00eb persona u orvat%u00ebn t%u2019i shisnin aksionet sa m%u00eb shpejt dhe vlera e tyre ra menj%u00ebher%u00eb. K%u00ebshtu, m%u00eb 24 tetor 1929, n%u00eb Burs%u00ebn e Nju-Jorkut vlera e aksioneve filloi t%u00eb binte n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb ndjeshme. E nj%u00ebjta klim%u00eb pesimiste vijoi edhe n%u00eb dit%u00ebt n%u00eb vazhdim, duke b%u00ebr%u00eb q%u00eb shum%u00eb investime t%u00eb humbnin vler%u00ebn brenda nj%u00eb periudhe mjaft t%u00eb shkurt%u00ebr. R%u00ebnia e burs%u00ebs solli edhe mbylljen e shum%u00eb bankave, t%u00eb cilat kishin kredituar shum%u00eb para dhe tashm%u00eb nuk i merrnin dot m%u00eb. Kjo solli rr%u00ebnim t%u00eb menj%u00ebhersh%u00ebm ekonomik p%u00ebr miliona amerikan%u00eb, t%u00eb cil%u00ebt humb%u00ebn pasurit%u00eb dhe kursimet e tyre. Qytetet amerikane u mbush%u00ebn me njer%u00ebz t%u00eb uritur e t%u00eb trishtuar, q%u00eb rreshtoheshin n%u00eb radh%u00eb t%u00eb gjata pran%u00eb qendrave t%u00eb asistenc%u00ebs publike, nd%u00ebrsa familjet p%u00ebrballeshin me papun%u00ebsi dhe pasiguri. N%u00eb fshatra, prodhimet u prish%u00ebn, sepse transporti i tyre kushtonte m%u00eb shum%u00eb sesa fitimi q%u00eb do t%u00eb kishin nga shitjet e prodhimeve. Kriza e vitit 1929, shkaktoi humbjen e besimit t%u00eb amerikan%u00ebve n%u00eb zhvillimin e madh q%u00eb kishte karakterizuar k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb dhjet%u00ebvje%u00e7are. M%u00eb pas, kriza u p%u00ebrhap n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb bot%u00ebn, prandaj edhe u quajt kriz%u00eb ekonomike bot%u00ebrore. N%u00eb Evrop%u00eb, zhvillimi ekonomik ra shum%u00eb p%u00ebr shkak t%u00eb pak%u00ebsimit t%u00eb kredive amerikane. Britania e Madhe, e lidhur ngusht%u00eb me tregun amerikan, i ndjeu shum%u00eb shpejt efektet e kriz%u00ebs amerikane. N%u00eb Gjermani, mungesa e kapitaleve amerikane %u00e7oi n%u00eb nd%u00ebrprerjen e pun%u00ebve publike. Kriza ekonomike e vitit 1929 e preku edhe Franc%u00ebn, ndon%u00ebse m%u00eb von%u00eb se vendet e tjera.138